شرکت بازرسی کالا چیست؟ [آموزش ویدئویی + دانلود لیست شرکت‌ها]

در این مقاله به شما میگوییم که شرکت بازرسی کالا چیست و چه کاری در تجارت بین الملل انجام میدهد. و ضمنا لیست شرکت های بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد را در اختیارتان قرار میدهیم. شرکت بازرسی کالا در بازرگانی خارجی اصطلاحا TPI گفته میشود که مخفف عبارت Third Party Inspection است. TPI در واقع امین خریدار است و به منظور بازرسی، نظارت، کنترل کیفیت، شمارش و اندازه گیری کمی و تایید اصالت و سلامت کالا معمولا به کشور مبدا (کشور فروشنده) مراجعه میکند.

توجه: این مقاله تنها بخشی از دوره رایگان بازرگانی خارجی زومین بازار است که به‌طور ویژه برای علاقه‌مندان و فعالین حوزه تجارت بین‌الملل طراحی شده است. برای یادگیری تخصصی و ارتقای مهارت‌های خود در صادرات و واردات، تمامی درس‌های این دوره جامع را دنبال کنید. در اینجا نیز ویدئوی مرتبط با همین مقاله را می‌توانید مشاهده کنید.

شرکت بازرسی کالا دقیقا چه کار میکند؟

تصور کنید شما می‌خواهید یک محموله سرامیک را از چین وارد کنید. شما مشخصات دقیقی شامل مدل، رنگ، ابعاد، ضخامت، کیفیت، نوع بسته‌بندی و مقدار مورد نیاز خود را به فروشنده اعلام کرده‌اید و او نیز بر اساس همین مشخصات برای شما یک پروفرما (پیش‌فاکتور) صادر می‌کند. حالا زمان واریز پیش‌پرداخت به فروشنده چینی فرا رسیده است.

اما از کجا مطمئن می‌شوید کالایی که فروشنده در نهایت تولید یا آماده ارسال می‌کند، دقیقا همان کالایی است که شما سفارش داده‌اید؟ رنگ سرامیک، ابعاد، کیفیت مواد اولیه، درجه‌بندی محصول، مقدار سفارش، نحوه بسته‌بندی، نحوه بارگیری و حتی برند یا کشور سازنده برخی قطعات و مواد اولیه ممکن است با آنچه در قرارداد یا پروفرما توافق شده تفاوت داشته باشد.

از طرف دیگر، همه مشکلات به خود کالا محدود نمی‌شود. ممکن است تعداد واقعی کالا کمتر از مقدار سفارش باشد، بخشی از کالا معیوب یا شکسته باشد، بسته‌بندی برای حمل دریایی مناسب نباشد یا حتی اطلاعات درج شده در اسناد حمل و اسناد بازرگانی با کالای واقعی مطابقت نداشته باشد. اگر این موارد پس از رسیدن محموله به ایران مشخص شوند، اصلاح آنها معمولا بسیار پرهزینه، زمان‌بر و گاهی حتی غیرممکن خواهد بود.

بنابراین سوال اصلی این است که قبل از حمل کالا و قبل از تسویه نهایی وجه، چگونه می‌توان از صحت و انطباق کالا با سفارش اطمینان حاصل کرد؟ اسناد حمل را چگونه باید کنترل کرد؟ چه کسی باید کیفیت، کمیت و وضعیت محموله را به‌صورت بی‌طرفانه بررسی کند؟

اینجاست که شرکت بازرسی کالا به کمک شما می‌آید. شرکت بازرسی کالا به عنوان یک شخص ثالث مستقل (TPI)، کارشناس یا بازرس خود را به کشور مبدأ اعزام می‌کند تا کالا، فرآیند تولید، بسته‌بندی، بارگیری و در صورت نیاز اسناد مرتبط را بررسی کند. سپس نتیجه این بررسی‌ها را در قالب گزارش‌ها و گواهی‌های بازرسی در اختیار شما قرار می‌دهد تا بتوانید با اطمینان بیشتری درباره ادامه معامله، حمل کالا یا پرداخت وجه تصمیم‌گیری کنید.

روش انتخاب شرکت بازرسی کالا چگونه است؟

در عرف تجارت، انتخاب شرکت بازرسی و هزینه بازرسی هر دو بر عهده خریدار است و اینگونه به نفع خریدار هم هست. چون اگر با فروشنده باشد، احتمال اینکه او بازرس را با رشوه بخرد وجود دارد. لازم به ذکر است که بازرسی کالا توسط شرکت بازرسی، باید حتما در مبدا انجام شود چون هم محموله هنوز حرکت نکرده است و هم تعرفه انجام بازرسی در مبدا ارزانتر است. اما اگر بازرسی در مقصد انجام شود، علاوه بر اینکه کار غلطی است، شرکتهای بازرسی نیز هزینه بالاتری را از خریدار دریافت خواهند کرد.

لیست شرکت های بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد

دقت کنید که برای واردات به ایران، حتما باید از شرکت بازرسی ایرانی استفاده کنید. نهاد قانونی که در ایران صلاحیت شرکتهای بازرسی کالا را ارزیابی و تایید میکند، سازمان ملی استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است. شما حتما باید از لیست شرکت های بازرسی کالای تایید صلاحیت شده توسط سازمان استاندارد برای این کار استفاده کنید.

مطالب مرتبط: شرکت های مدیریت صادرات و معرفی 28 شرکت برتر + لیست شرکت های حمل و نقل بین المللی (1390 شرکت برتر)

چون این سوال از ما زیاد پرسیده شده است، در اینجا یادآوری میکنیم که لیست شرکت های بازرسی مورد تایید سازمان استاندارد همان لیست شرکتهای بازرسی مورد تایید بانک مرکزی، گمرک و سایر سازمانها و نهادهای قانونی کشور است که به آن لیست سورویانس نیز گفته میشود. به عبارت دیگر، سازمانهای مختلف فهرست جداگانه ای بابت شرکتهای بازرسی مورد اطمینان خود ندارند.

دانلود لیست شرکت های بازرسی مورد تایید اداره استاندارد

شما میتوانید لیست سورویانس مورد تایید سازمان ملی استاندارد برای واردات را از لینک زیر دانلود نمایید: دانلود لیست شرکتهای بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد

در صورتی که صادر کننده هستید و یا برای کالاهای تولید داخل نیاز به دریافت خدمات بازرسی دارید، از لینک زیر استفاده کنید: دانلود لیست شرکت‌های بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد برای کالاهای تولید داخل و صادراتی

در صورتی که فهرست شرکت های بازرسی استانی را نیاز دارید، از لینک زیر استفاده کنید: دانلود لیست شرکتهای بازرسی استانی مورد تایید سازمان ملی استاندارد

تذکر مهم: کلا در بحث دریافت هر نوع خدمات بازرگانی از جمله خدمات بازرسی، پیشنهاد میکنیم ابتدا مطلب خدمات بازرگانی را بخوانید.

سورویانس چیست؟

ذر بازرگانی خارجی از عبارت سورویانس Surveillance نیز بجای TPI یا همان Third Party Inspection برای مفهوم شرکت بازرسی کالا استفاده میکنند. کلمه سورویانس به معنای نظارت و بازرسی است. و به اقداماتی گفته میشود که شرکت بازرسی در جهت پایش پروسه تولید و محصول نهایی انجام میدهد. در کاربردهای مشابه رایج برای همین عبارت، به لیست شرکتهای بازرسی، لیست سورویانس، و به خدمات این شرکتها نیز خدمات سورویانس میگویند.

جلسه PIM در بازرسی کالا به چه معناست؟

در بازرگانی خارجی به منظور بررسی و تدوین برنامه بازرسی، جلسه ای با حضور خریدار، فروشنده و شرکت بازرسی کالا تشکیل میگردد که اصطلاحا جلسه قبل از بازرسی یا PIM نام دارد. PIM مخفف عبارت Pre Inspection Meeting میباشد.

برنامه ITP در شرکتهای بازرسی چیست؟

در جلسه PIM کلیه توافقات برنامه بازرسی و شیوه اجرای آن به بحث گذاشته شده و نهایتا صورتجلسه خروجی ITP نام دارد. ITP مخفف عبارت Inspection and Test Plan به معنای برنامه بازرسی و سنجش است. در واقع ITP توافق پایانی جلسه PIM میباشد و شرکت بازرسی بر مبنای آن عمل خواهد کرد.

دقت کنید که برنامه ITP علاوه بر آنکه برای شرکت بازرسی حکم نقشه راه و دستور العمل کاری را دارد، ورودی بسیار مهمی نیز برای توافقات شرایط تحویل Delivery Term و زمان تحویل Delivery Time میان خریدار و فروشنده خواهد بود.

تعیین خط مشی شرکت بازرسی کالا چگونه است؟

شما به عنوان خریدار باید خط مشی شرکتهای بازرسی را تعیین کنید. یعنی شما باید به شرکت بازرسی بگویید که چه نوع خدمات بازرسی را نیاز دارید. با وجود اینکه این شرکتها خودشان استانداردهای بازرسی خاصی دارند، اما در نهایت خریدار برای آنها تعیین میکند که چه کنترلهایی را انجام دهند.

بر اساس خط مشی بازرسی تعیین شده، قرارداد شما با شرکتهای بازرسی نیز منعقد میگردد. شما ممکن است کنترل های مختلفی از جمله بررسی، نظارت، شمارش، بازبینی، آزمون، نمونه برداری، اندازه گیری، کنترل کیفیت و … را از آنها بخواهید.

همچنین ممکن است از شرکت بازرسی کالا بخواهید تا کنترل و بازرسی از خدمات، تأسیسات و تجهیزات فروشنده به منظور مطابقت آنها با شرایط قرارداد و یا مشخصات توافق شده را نیز انجام دهد. که بر مبنای همین خط مشی تعیین شده، نوع گواهی بازرسی که توسط شرکتهای بازرسی صادر میگردد نیز، تعیین میشود.

پیشنهاد مطالعه مرتبط با بازرسی کالا و تجارت خارجی

برای اینکه موضوع بازرسی کالا را بهتر در چارچوب کلی تجارت خارجی درک کنید، مطالعه مقالات زیر نیز می‌تواند برای شما مفید باشد:

اگر قصد خرید کالا از چین را دارید، مقاله واردات از چین می‌تواند به شناخت بهتر مراحل کار کمک کند.

اگر می‌خواهید با روش های پرداخت و دریافت پول در شرایط تحریمی ایران اشنا شوید، مقاله روش‌ های پرداخت بین‌ المللی در صادرات و واردات برای شما مفید خواهند بود.

انواع گواهی های شرکت بازرسی کالا

1. گواهی بازرسی چشمی و کمی که IC یا Inspection Certificate نام داشته و شامل شمارش رندومی و تایید اصالت کالا بصورت چشمی Visual Test میگردد. مثلا کالاهایی مانند گندم و سرامیک بصورت چشمی توسط شرکت بازرسی تایید میشوند.
2. گواهی تطابق با استاندارد ایران که COC یا Certificate Of Compliance یا Certificate Of Conformity نام داشته و بر اساس دستورالعمل بازرسی برای گواهی تطابق با استاندارد VOC یا Verification Of Conformity در آن رفتار میشود. در واقع خروجی این دستورالعمل در شرکت بازرسی کالا گواهی COC میباشد.
3. گواهی بازرسی کیفی که COI یا Certificate Of Inspection نام داشته و مهمترین گواهی است که توسط شرکت بازرسی صادر میگردد. در این پروسه، کنترل کیفیت کالا مثلا لپ تاپ، موتور الکتریکی، قطعات روتاری، دستگاه ماموگرافی، پمپ، کمپرسور و … انجام میشود.

FAT در بازرسی کالا به چه معناست؟

عبارت FAT یا Factory Acceptance Test به پروسه بازرسی ماشین آلات مثلا کمپرسور در داخل کارخانه فروشنده اطلاق میشود. گه در این حالت شرکتهای بازرسی، جهت انجام بازرسی وارد محیط کاری و کارخانه فروشنده میگردند.

SAT در بازرسی کالا به چه معناست؟

اما عبارت SAT یا Site Acceptance Test برای زمانی است که فروشنده به هر علتی قبول نمیکند که FAT در داخل کارخانه او انجام شود. و اجازه ورود شرکت بازرسی کالا را به کارخانه خود نمیدهد. در این حالت تست و بازرسی در سایت پروژه خریدار صورت میگیرد.

نمونه یک جدول بازرسی

در اینجا نمونه ای از یک جدول بازرسی که در برنامه بازرسی و سنجش ITP تدوین میشود را با هم بررسی میکنیم. دقت کنید که شرکت بازرسی مطابق چنین جدولی رفتار کرده و به خریدار و فروشنده، اعلانات و گزارشهای لازم را ارسال میکند.

Buyer	Third Party	Vendor	Task (Activity)
Witness	Hold	Hold	Raw Material
R/A	Review	Hold	Dimensional Check
Hold	S/W	Hold	Packing
Hold	S/W	Hold	Supervision of loading
R/A	Review	Hold	Assembly
Review	Hold	Hold	Final Inspection

در جدول فوق، نوع حضور هر یک از طرفین شامل فروشنده Vendor و خریدار Buyer و شرکتهای بازرسی Third Party در هر کدام از فعالیتها مشخص میشود. دقت کنید که فروشنده معمولا در تمام فعالیتها حتی پر رنگ تر از شرکت بازرسی کالا باید حضور داشته باشد. در این جدول حضور الزامی را با Hold و حضور اختیاری را با Witness نشان میدهند.

گزینه Review صرفا معنای بازبینی گزارش را میدهد، اما گزینه Review Approval علاوه بر بازبینی، از لحاظ تاییدیه نیز الزام آور میشود. گزینه S/W = Spot Witness نیز به معنای بازرسی اتفاقی است. یعنی شرکت بازرسی مثلا 15% محموله را بصورت رندومی چک میکند که این حضور هم الزامی نیست.

لازم به ذکر است که اگر خریدار کارفرمایی هم داشته باشد، مثلا خودش پیمانکاری باشد که برای وزارت نفت خرید میکند، باید نماینده وزارت نفت هم در کنار خریدار، فروشنده و شرکتهای بازرسی در جلسه PIM حضور داشته باشد. یعنی یک ستون به جدول فوق اضافه میگردد.

IR و IRN در بازرسی کالا به چه معناست؟

در هر مرحله از جدول بازرسی، یک گزارش بازرسی IR یا Inspection Report صادر میشود. جمع تمامی این گزارشات بصورت تجمیعی گواهی ترخیص بازرسی IRN یا Inspection Release Note نام دارد که در مرحله پایانی توسط شرکت بازرسی کالا صادر میگردد.

SRN در بازرسی کالا به چه معناست؟

اگر در جدول بازرسی، مرحله نظارت بر بارگیری Supervision of Loading هم وجود داشته باشد، شرکت بازرسی باید بر پروسه بارگیری در کارخانه فروشنده نیز نظارت کند تا هرگونه خطای سهوی یا عمدی رخ ندهد.

در این حالت، گواهی ترخیص بازرسی IRN یا همان Inspection Release Note تبدیل به گواهی ترخیص حمل SRN یا Shipping Release Note شده و پس از اتمام بارگیری از کارخانه فروشنده توسط شرکتهای بازرسی صادر میگردد.

گواهی بازرسی کیفی COI چگونه صادر میشود؟

در انتهای پروسه بازرسی، تمامی گزارشات شامل IR ها، IRN ها و SRN ها در یک پرونده جمع آوری میشوند و شرکت بازرسی کالا، گواهی بازرسی کیفی COI یا Certificate Of Inspection را از تجمیع تمامی این گزارشات صادر میکنند. یعنی جمع گزارشات را تایید مینمایند.

لازم است بدانید که گواهی بازرسی کیفی COI برای خرید ال سی الزامی است، و حتما باید به بانک ارائه شود اما در خرید تی تی، با صدور IRN توسط شرکت بازرسی، خریدار موظف است پول را به حساب فروشنده انتقال دهد.

NCR در بازرسی کالا به چه معناست؟

گزارش عدم انطباق NCR یا Non Conformity Report میتواند در هر مرحله از بازرسی اتفاق بیفتد. در این حالت بر اساس استانداردهایی که شرکتهای بازرسی برای آن مرحله تعیین کرده اند، بنا به هر دلیلی آن مرحله با موفقیت تکمیل نشده است.

مهم‌ترین اصطلاحات شرکت‌های بازرسی کالا

در فرآیند بازرسی کالا، اصطلاحات تخصصی متعددی به کار می‌رود که آشنایی با آن‌ها برای واردکنندگان، صادرکنندگان، کارشناسان کنترل کیفیت و فعالان حوزه تجارت بین‌الملل ضروری است. در جدول زیر، پرکاربردترین اصطلاحات و مخفف‌های مورد استفاده در شرکت‌های بازرسی کالا به همراه توضیح مختصر هر یک آورده شده است تا درک بهتری از گزارش‌ها، گواهی‌ها و مراحل مختلف بازرسی داشته باشید.

اصطلاح	توضیح
TPI	شرکت بازرسی شخص ثالث (Third Party Inspection)
Surveillance	خدمات نظارت و بازرسی کالا
PIM	جلسه پیش از بازرسی میان خریدار، فروشنده و شرکت بازرسی
ITP	برنامه بازرسی و آزمون که مبنای اجرای بازرسی است
FAT	آزمون و بازرسی در کارخانه فروشنده
SAT	آزمون و بازرسی در محل پروژه یا سایت خریدار
IC	گواهی بازرسی چشمی و کمی کالا
COC	گواهی تطابق کالا با استانداردهای مورد نظر
COI	گواهی بازرسی کیفی کالا
IR	گزارش بازرسی هر مرحله
IRN	گواهی ترخیص بازرسی
SRN	گواهی ترخیص حمل پس از نظارت بر بارگیری
NCR	گزارش عدم انطباق با الزامات یا استانداردهای تعیین شده

پیشنهاد مطالعه برای شروع تجارت بین‌الملل (اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید!)

اگر در ابتدای مسیر تجارت و بازرگانی بین‌الملل هستید و هنوز نمی‌دانید از کجا باید شروع کنید، پیشنهاد می‌کنیم قبل از ورود به جزئیات تخصصی‌تر، این سه مقاله را مطالعه کنید:

برای آشنایی با مسیر کلی ورود به تجارت، مقاله چگونه تجارت را شروع کنم را بخوانید.

اگر هدف شما واردات کالا است، مطالعه مقاله چگونه واردات را شروع کنم می‌تواند دید بهتری از مسیر کار به شما بدهد.

اگر به صادرات کالا فکر می‌کنید، مقاله چگونه صادرات را شروع کنم نقطه شروع مناسبی برای شماست.

جمع‌بندی و سخن پایانی

شرکت بازرسی کالا یا TPI یکی از مهم‌ترین ابزارهای کاهش ریسک در تجارت بین‌الملل است. این شرکت‌ها به‌عنوان یک نهاد مستقل، کیفیت، کمیت، اصالت، بسته‌بندی، بارگیری و انطباق کالا با شرایط قرارداد را بررسی می‌کنند و می‌توانند از بسیاری از اختلافات میان خریدار و فروشنده جلوگیری کنند.

اما نکته مهم این است که تسلط بر مفهوم بازرسی کالا به‌تنهایی برای موفقیت در واردات یا صادرات کافی نیست. اگر قرارداد بد تنظیم شده باشد، اگر شرایط پرداخت اشتباه انتخاب شده باشد، اگر پروفرما، اینکوترمز، بیمه، حمل‌ونقل، اسناد حمل، ترخیص و تعهدات گمرکی را درست نشناسید، حتی بهترین شرکت بازرسی هم نمی‌تواند همه ریسک‌های معامله را برای شما حذف کند.

در واقع شرکت بازرسی فقط یکی از حلقه‌های زنجیره تجارت خارجی است. برای اینکه بتوانید یک معامله وارداتی یا صادراتی را درست مدیریت کنید، باید کل مسیر را بشناسید؛ از انتخاب فروشنده یا خریدار خارجی تا مذاکره، قرارداد، پرداخت، حمل، بیمه، بازرسی، اسناد، گمرک و ترخیص.

در این مقاله فرآیند کار شرکت بازرسی و انواع گزارش ها و گواهی های شرکت های بازرسی کالا را بررسی میکنیم. اما درک کامل همه این موارد نیازمند این است که واقعا خود شما به دانش تجارت خارجی مسلط باشید. برای یادگیری فرآیند واردات میتوانید از محتوای  ما استفاده کرده و برای یادگیری مهارتهای صادرات از محتوای  ما استفاده کنید.

اگر قصد دارید واردات کالا را به‌صورت اصولی یاد بگیرید، پیشنهاد می‌کنیم از محتوای دوره واردات زومین بازار استفاده کنید. اگر هدف شما صادرات کالا و یافتن مشتریان خارجی است، دوره صادرات زومین بازار می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. و اگر می‌خواهید صادرات، واردات و سایر مهارت‌های مورد نیاز تجارت بین‌الملل را به‌صورت یکجا و کاربردی یاد بگیرید، دوره جامع صادرات و واردات زومین بازار بهترین انتخاب برای شما خواهد بود.

سوالات متداول

شرکت بازرسی کالا همان TPI است؟

بله. در بازرگانی خارجی معمولا به شرکت بازرسی کالا TPI گفته می‌شود که منظور از آن Third Party Inspection یا بازرسی توسط شخص ثالث است.

هزینه شرکت بازرسی کالا با خریدار است یا فروشنده؟

در عرف تجارت بین‌الملل، معمولا انتخاب شرکت بازرسی و پرداخت هزینه آن با خریدار است؛ چون شرکت بازرسی در عمل باید به نفع خریدار، کالا و فرآیند تولید یا بارگیری را کنترل کند.

بازرسی کالا بهتر است در مبدا انجام شود یا مقصد؟

در اغلب معاملات، بازرسی در مبدا منطقی‌تر و کم‌هزینه‌تر است؛ چون کالا هنوز حمل نشده و در صورت وجود مشکل، اصلاح آن ساده‌تر است.

COI چیست؟

COI یا Certificate of Inspection گواهی بازرسی است که پس از انجام کنترل‌ها و بررسی‌های لازم توسط شرکت بازرسی صادر می‌شود.

COC چیست؟

COC یا Certificate of Conformity گواهی تطابق کالا با استانداردها یا الزامات مورد توافق است.

PIM در بازرسی کالا چیست؟

PIM جلسه قبل از بازرسی است که معمولا با حضور خریدار، فروشنده و شرکت بازرسی برگزار می‌شود تا برنامه بازرسی مشخص شود.

ITP چیست؟

ITP برنامه بازرسی و آزمون است و مشخص می‌کند در هر مرحله، چه کسی باید حضور داشته باشد و چه کنترل‌هایی باید انجام شود.

آیا در خرید TT هم به شرکت بازرسی نیاز داریم؟

بله، اتفاقا در پرداخت‌های TT چون ریسک خریدار بالاست، استفاده از شرکت بازرسی می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک ارسال کالای نامنطبق داشته باشد.