راهنمای خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ارز و طلا؛ آموزش ویدئویی و مرحله‌به‌مرحله

در سال‌های اخیر، یکی از مهم‌ترین چالش‌های واردکنندگان و صادرکنندگان ایرانی، موضوع تامین ارز، خرید و فروش ارز صادراتی و کار با سامانه‌های ارزی کشور بوده است. بسیاری از فعالان حوزه تجارت خارجی، با وجود داشتن تجربه در خرید خارجی یا فروش صادراتی، در عمل هنگام مواجهه با فرآیندهای تخصیص ارز، ثبت درخواست ارزی، خرید ارز از سیستم بانکی، فروش ارز صادراتی، رفع تعهد ارزی و کار با سامانه‌های مرتبط دچار ابهام و سردرگمی می‌شوند.

در این آموزش، قصد داریم فرآیند خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ارز و طلای ایران را به‌صورت عملی، مرحله‌به‌مرحله و همراه با آموزش ویدئویی بررسی کنیم؛ یعنی دقیقا همان فرآیندهایی که یک واردکننده یا صادرکننده واقعی در عمل با آن‌ها سروکار دارد. هدف ما در این مقاله صرفا توضیح تئوری بازار ارز نیست، بلکه می‌خواهیم سازوکار واقعی تامین ارز، ثبت درخواست‌ها، تخصیص ارز، فروش ارز صادراتی و تعامل با سیستم بانکی را به زبان ساده و کاربردی آموزش دهیم.

توجه: این مقاله بخشی از دوره رایگان واردات و صادرات زومین بازار است که با هدف ارائه یک درک واقعی، عملی و اجرایی از فرآیندهای تجارت خارجی تهیه شده‌اند. اگر می‌خواهید موضوعاتی مانند تامین ارز، خرید و فروش ارز صادراتی، رفع تعهد ارزی، ثبت سفارش، انتقال پول بین‌المللی، اسناد بازرگانی، حمل‌ونقل بین‌المللی، مذاکرات تجاری و سازوکار واقعی صادرات و واردات را به‌صورت عمیق‌تر، ساختاریافته و به‌هم‌پیوسته یاد بگیرید، پیشنهاد می‌کنیم سایر درس‌های دوره رایگان صادرات و واردات زومین بازار و همچنین آموزش‌های ویدئویی مرتبط با آن را نیز مطالعه و مشاهده کنید.

خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ارز و طلا چگونه است؟

اگر هنوز با مفاهیم پایه‌ای بازار ارز ایران، سامانه نیما، مرکز مبادله ارز و طلای ایران، ارز توافقی، تالارهای ارزی، گروه‌بندی کالاها و سازوکار تخصیص ارز آشنا نیستید، پیشنهاد می‌کنیم ابتدا مقاله «سامانه نیما چیست؟ بررسی دلایل حذف و جایگزینی آن با مرکز مبادله ارز و طلای ایران» و همچنین مقاله «مرکز مبادله ارز و طلای ایران چیست و چگونه کار می‌کند؟» را مطالعه کنید. در آن آموزش‌ها، ساختار کلی بازار ارز تجارت خارجی ایران، منطق سیاست‌های ارزی بانک مرکزی، تفاوت ارز نیمایی و ارز توافقی، تالارهای ارزی و فرآیندهای تامین ارز به‌صورت کامل و تحلیلی توضیح داده شده‌اند.

همان‌طور که در مقاله «مرکز مبادله ارز و طلای ایران چیست و چگونه کار می‌کند؟» توضیح دادیم، ساختار فعلی بازار ارز تجاری ایران همچنان بر اساس گروه‌بندی کالاها و نرخ‌های متفاوت ارزی اداره می‌شود. در این میان، کالاهای گروه اول — یعنی کالاهای اساسی، دارو و برخی اقلام خاص — از محل منابع ارزی دولت و درآمدهای نفتی تامین ارز می‌شوند و فرآیند تخصیص ارز آن‌ها عمدتا تحت مدیریت مستقیم دولت و شبکه بانکی انجام می‌گیرد. به همین دلیل، این بخش از فرآیندهای ارزی، ارتباط محدودی با فعالیت روزمره اکثر واردکنندگان و صادرکنندگان بخش خصوصی دارد.

اما آنچه عملا بخش عمده تجارت خارجی ایران را تشکیل می‌دهد، مربوط به گروه دوم کالایی است؛ یعنی واردات مواد اولیه، ماشین‌آلات، کالاهای واسطه‌ای، تجهیزات تولید و بسیاری از کالاهای مجاز وارداتی. همچنین بخش قابل‌توجهی از صادرکنندگان نیز برای فروش ارز صادراتی و انجام تعهدات ارزی خود، با سازوکارهای همین بخش سروکار دارند. به همین دلیل، در ادامه این آموزش تمرکز اصلی ما بر فرآیندهای ارزی مرتبط با گروه دوم خواهد بود؛ یعنی همان فرآیندهایی که فعالان واقعی تجارت خارجی روزانه با آن‌ها مواجه هستند.

مراحل خرید و فروش ارز در گروه دوم مرکز مبادله ارز و طلا

بر اساس دستورالعمل‌ها و مصوبات سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی، برخی گروه‌های کالایی این امکان را دارند که ارز مورد نیاز واردات خود را از طریق مرکز مبادله ارز و طلای ایران و با نرخ توافقی تامین کنند. در این ساختار، واردکنندگان می‌توانند بر اساس گروه کالایی، اولویت ارزی و فهرست‌های اعلامی بانک مرکزی، نسبت به خرید ارز از صادرکنندگان یا فروشندگان ارز اقدام نمایند. در واقع، نرخ ارز در این بخش بر اساس مکانیزم توافقی میان خریدار و فروشنده ارز تعیین می‌شود و واردکننده می‌تواند فرآیند تامین ارز خود را از طریق سامانه معاملات ارزی دنبال کند.

پیشنهاد مطالعه: اگر کار با سامانه جامع تجارت ایران (NTSW) و سامانه EPL گمرک را به‌صورت عملی و مرحله‌به‌مرحله بلد نیستید، پیشنهاد می‌کنیم آموزش ویدئویی کامل ما با عنوان “آموزش سامانه جامع تجارت و سامانه EPL” را نیز مشاهده کنید. در این آموزش، تمام مراحل ثبت سفارش، تامین ارز، عملیات ارزی، فرآیندهای گمرکی و کار با سامانه‌ها به‌صورت کاربردی و همراه با آموزش ویدئویی توضیح داده شده است.

همچنین اگر به‌دنبال یادگیری کامل‌تر، حرفه‌ای‌تر و اجرایی‌تر فرآیندهای ثبت سفارش، تامین ارز، عملیات ارزی، اظهار گمرکی و کار عملی با سامانه‌های تجارت و گمرک هستید، پیشنهاد می‌کنیم دوره آموزش سامانه جامع تجارت NTSW و سامانه EPL زومین بازار را نیز تهیه کنید. در این دوره، تمام مراحل کار با سامانه‌ها به‌صورت کاربردی، پروژه‌محور و همراه با آموزش ویدئویی توضیح داده شده است.

آموزش ویدئویی مراحل خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ارز و طلای ایران

در ادامه، آموزش ویدئویی مراحل خرید و فروش ارز در سامانه مرکز مبادله ارز و طلای ایران را نیز برای شما قرار داده‌ایم. این ویدئو بصورت رسمی توسط خودِ سامانه ارائه شده است. همچنین در بخش بعدی می‌توانید تمام مراحل انجام این فرآیند را به‌صورت متنی، مرحله‌به‌مرحله و همراه با تصاویر و اسکرین‌شات‌ها مشاهده کنید.

1. ثبت مجوز خرید ارز برای گروه دوم ( معامله مستقیم)

در این قسمت، فرآیند ثبت مجوز خرید ارز برای کالاهای گروه دوم از طریق مرکز مبادله ارز و طلای ایران و به روش «معامله مستقیم» را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم. این بخش از فرآیند، چهار گام دارد و مربوط به واردکنندگان کالاهای مجاز، مواد اولیه، کالاهای واسطه‌ای، ماشین‌آلات و سایر کالاهایی است که تامین ارز آن‌ها از طریق بازار توافقی و سازوکارهای مرتبط با مرکز مبادله انجام می‌شود.

گام اول: ورود به سامانه

برای شروع فرآیند خرید ارز، ابتدا وارد سامانه جامع تجارت ایران به نشانی ntsw.ir شوید. پس از ورود به حساب کاربری، از طریق داشبورد سمت راست وارد بخش «سامانه معاملات ارزی» شوید. همچنین امکان ورود به بخش معاملات ارزی از طریق وب‌سایت رسمی مرکز مبادله ارز و طلای ایران ice.ir نیز وجود دارد. در این مرحله، برای آغاز فرآیند ثبت درخواست خرید ارز، روی گزینه «مجوز خرید» کلیک کنید.

 

گام دوم: وارد کردن شماره ثبت سفارش

در مرحله بعد، باید شماره ثبت سفارش خود را در کادر مربوطه وارد کنید. سپس بر اساس اطلاعات ثبت سفارش، شماره ردیف تخصیص ارز را انتخاب نمایید. پس از انتخاب ردیف تخصیص، روی گزینه «جستجوی تخصیص» کلیک کنید تا اطلاعات مربوط به درخواست تامین ارز و وضعیت تخصیص نمایش داده شود.

 

گام سوم: مشاهده و تطبیق جزئیات ثبت سفارش

در این مرحله، در بخش سمت چپ صفحه می‌توانید جزئیات ثبت سفارش خود را مشاهده کنید. این اطلاعات معمولا شامل مشخصات ثبت سفارش، مهلت انقضا، مبلغ تخصیص ارز، مانده، وضعیت تخصیص و سایر اطلاعات مرتبط با درخواست تامین ارز است. پیشنهاد می‌شود قبل از ادامه فرآیند، تمامی اطلاعات نمایش‌داده‌شده را با دقت بررسی کنید تا از صحت مشخصات ثبت سفارش و ردیف تخصیص ارز اطمینان حاصل نمایید.

 

در بخش پایین صفحه، با توجه به نوع تامین ارز و مدل معامله، باید یکی از دو گزینه زیر را انتخاب کنید:

1. «معامله با تضمین وجود ارز»
2. «معامله مستقیم»

پس از انتخاب گزینه موردنظر، روی دکمه «ثبت مجوز» کلیک کنید تا درخواست خرید ارز در سامانه ثبت شود. نوع گزینه‌ای که انتخاب می‌کنید، به شرایط معامله، نحوه تامین ارز و توافق انجام‌شده میان خریدار و فروشنده ارز بستگی دارد. به همین دلیل، بهتر است قبل از ثبت نهایی درخواست، نوع معامله و جزئیات آن را با دقت بررسی نمایید.

گام چهارم: کنترل اطلاعات و ثبت درخواست

در این مرحله، اطلاعات واردشده و جزئیات درخواست خرید ارز را مجددا بررسی کنید. پس از اطمینان از صحت اطلاعات ثبت سفارش، ردیف تخصیص، نوع معامله و سایر موارد نمایش‌داده‌شده، روی دکمه «ثبت درخواست» کلیک نمایید تا درخواست خرید ارز در سامانه ثبت شود.

2. ثبت مجوز فروش ارز در سامانه مرکز مبادله ارز و طلا (ویژه صادرکننده)

صادرکنندگان پس از ثبت اطلاعات کوتاژ صادراتی و میزان رفع تعهد ارزی، مطابق مقررات بانک مرکزی می‌توانند نسبت به فروش ارز حاصل از صادرات خود در بازار توافقی مرکز مبادله ارز و طلای ایران اقدام کنند. در این ساختار، صادرکننده این امکان را دارد که ارز خود را در گروه دوم و بر اساس توافق قیمتی با واردکننده عرضه نماید.

گام اول: ورود اطلاعات کاربری و انتخاب کوتاژ

برای شروع فرآیند فروش ارز، صادرکننده ابتدا باید وارد سامانه معاملات ارزی خود شود. سپس از بخش «مجوزهای فروش»، کوتاژ صادراتی موردنظر را انتخاب کرده و نوع مجوز فروش ارز را مشخص نماید. در صورتی که کوتاژ صادراتی در گروه دوم قرار داشته باشد، صادرکننده می‌تواند گزینه «معامله مستقیم» را انتخاب کند تا فرآیند فروش ارز به واردکننده آغاز شود.

گام دوم: ورود اطلاعات پروانه صادراتی

در مرحله بعد، صادرکننده باید اطلاعات مربوط به پروانه صادراتی را وارد کند. این اطلاعات معمولا شامل شماره کوتاژ صادراتی، سال تعهد ارزی و گمرک محل صادرات است.

پس از تکمیل اطلاعات، صادرکننده نسبت به ثبت پروانه صادراتی در سامانه اقدام می‌کند تا اطلاعات مربوط به ارز حاصل از صادرات در سامانه معاملات ارزی ثبت و قابل بررسی شود.

بعد از ثبت موفق پروانه، امکان ثبت مجوز فروش ارز برای صادرکننده فعال می‌شود و صادرکننده می‌تواند فرآیند فروش ارز خود در بازار توافقی مرکز مبادله ارز و طلای ایران را ادامه دهد.

کام سوم: تایید نهایی

در مرحله نهایی، یک پنجره تایید برای صادرکننده نمایش داده می‌شود که شامل اطلاعات ثبت‌شده مربوط به مجوز فروش ارز است. صادرکننده باید تمامی اطلاعات نمایش‌داده‌شده را با دقت بررسی کند و در صورت صحت اطلاعات، تایید نهایی ثبت مجوز فروش ارز را انجام دهد. پس از تایید نهایی، مجوز فروش ارز در سامانه ثبت شده و فرآیند عرضه ارز در بازار توافقی مرکز مبادله ارز و طلای ایران تکمیل می‌شود.

3. ثبت سفارش در سامانه ارز تجاری (معامله مستقیم)

در روش «معامله مستقیم»، خریدار و فروشنده ارز به‌صورت مشخص و از طریق سامانه معاملات ارزی، فرآیند خرید و فروش ارز را انجام می‌دهند. در این ساختار، پس از ثبت سفارش، تایید اطلاعات توسط طرفین و طی مراحل سامانه، معامله ارزی نهایی می‌شود.

گام اول: سفارش گذاری

صادرکنندگانی که قصد فروش ارز حاصل از صادرات یا کوتاژ صادراتی خود را در سامانه مرکز مبادله ارز و طلای ایران دارند، ابتدا باید وارد سامانه معاملات ارزی شوند. پس از ورود به سامانه، از منوی بالای صفحه وارد بخش «مجوزها» شوید. در این قسمت، فهرست کامل مجوزهای فروش ارز که برای صادرکننده صادر شده است، به همراه وضعیت هر مجوز نمایش داده می‌شود. در ادامه، از بخش «عملیات» در جدول مربوط به مجوزها، روی گزینه «سفارش‌گذاری» کلیک کنید تا فرآیند ثبت سفارش فروش ارز در سامانه آغاز شود.

گام دوم: دریافت کد یکتا

پس از ثبت سفارش فروش ارز، سامانه به‌صورت خودکار یک «کد یکتای مجوز فروش» برای صادرکننده صادر می‌کند. این کد، شناسه اختصاصی معامله ارزی در سامانه محسوب می‌شود. صادرکننده باید این کد یکتا را در اختیار خریدار ارز یا همان واردکننده قرار دهد تا واردکننده بتواند ادامه فرآیند معامله و ثبت خرید ارز را در سامانه معاملات ارزی انجام دهد.

گام سوم: ثبت سفارش خرید ارز (توسط واردکننده)

در مرحله بعد، خریدار ارز یا همان واردکننده باید وارد سامانه معاملات ارزی خود شود. سپس از بخش «مجوزها»، فهرست مجوزهای مربوط به تامین ارز و خرید ارز خود را مشاهده نماید. در ادامه، واردکننده باید از بخش «عملیات» و با انتخاب ردیف موردنظر، روی گزینه «سفارش‌گذاری» کلیک کند تا فرآیند ثبت سفارش خرید ارز بر اساس کد یکتای ارائه‌شده توسط صادرکننده آغاز شود.

گام چهارم: ورود کد یکتا و تایید نهایی

در مرحله بعد، یک پنجره برای واردکننده نمایش داده می‌شود تا اطلاعات مربوط به معامله مستقیم ارز را وارد کند. در این مرحله، واردکننده باید کد یکتای مجوز فروش ارز را که قبلا از صادرکننده دریافت کرده است، در کادر مربوطه وارد نماید. پس از ثبت کد یکتا، اطلاعات مربوط به مجوز فروش ارز و معامله ارزی در سامانه فراخوانی شده و امکان ادامه فرآیند ثبت سفارش خرید ارز برای واردکننده فراهم می‌شود.

گام پنجم: پیشنهاد قیمت و نرخ کارمزد

در مرحله بعد، واردکننده می‌تواند اطلاعات مربوط به ثبت سفارش و درخواست تامین ارز خود را در سامانه مشاهده کند. در این بخش، واردکننده باید سه قسمت اصلی را تکمیل نماید:

قسمت اول: نرخ کارمزد تبدیل و حواله

در این قسمت، واردکننده باید میزان کارمزد موردنظر برای انجام فرآیند تبدیل ارز و حواله را وارد کند. این مبلغ در واقع هزینه‌ای است که واردکننده آمادگی پرداخت آن را برای انجام عملیات انتقال ارز و حواله بین‌المللی دارد.

قسمت دوم: حجم دریافتی ذینفع (خالص)

در این بخش، واردکننده میزان خالص ارز موردنیاز خود را از محل کوتاژ صادراتی مشخص می‌کند. این مبلغ نباید از سقف ارز قابل فروش صادرکننده بیشتر باشد و بر اساس میزان ارز موجود در کوتاژ صادراتی تعیین می‌شود.

قسمت سوم: قیمت پیشنهادی خرید ارز

در این قسمت، واردکننده بر اساس توافق انجام‌شده با صادرکننده، نرخ پیشنهادی خرید ارز را وارد می‌کند. این قیمت در چارچوب نرخ‌های اعلامی سامانه و بر مبنای توافق میان خریدار و فروشنده ارز تعیین می‌شود.

گام ششم: محاسبه دقیق نرخ

پس از تکمیل اطلاعات مربوط به کارمزد، حجم خالص دریافتی و قیمت پیشنهادی خرید ارز، روی گزینه «محاسبه» کلیک کنید. در این مرحله، سامانه جزئیات سفارش ثبت‌شده را محاسبه و نمایش می‌دهد تا واردکننده بتواند اطلاعات نهایی معامله ارزی، مبلغ سفارش و شرایط ثبت‌شده را بررسی کند.

گام هفتم: نمایش نتیجه محاسبات سیستمی

در مرحله بعد، سامانه به‌صورت خودکار میزان دقیق ارز درخواستی، مبلغ کارمزد حواله و همچنین مبلغ ریالی قابل پرداخت را محاسبه کرده و جزئیات نهایی سفارش را به واردکننده نمایش می‌دهد. در این مرحله، واردکننده باید تمامی اطلاعات نمایش‌داده‌شده را با دقت بررسی کند تا از صحت مبلغ ارز، نرخ توافقی، هزینه‌های جانبی و مبلغ نهایی معامله اطمینان حاصل شود.

گام هشتم: پیشنهاد اضافه ارزش

در بخش بعدی، واردکننده باید مبلغ پیشنهادی خود برای «اضافه ارزش» را وارد نماید. این مبلغ در واقع نشان‌دهنده میزان تمایل واردکننده برای پرداخت مبلغی بیشتر به صادرکننده به‌منظور خرید ارز است. به‌عبارت ساده‌تر، این بخش نوعی پیشنهاد قیمتی اضافه از سوی خریدار ارز محسوب می‌شود که می‌تواند بر اساس شرایط بازار، میزان تقاضا برای ارز و توافق میان طرفین تعیین شود.

البته میزان قابل ثبت برای این بخش، ثابت نیست و مطابق بازه‌های قیمتی اعلام‌شده در سامانه معاملات ارزی تغییر می‌کند. بنابراین واردکننده باید مبلغ پیشنهادی خود را در چارچوب محدودیت‌ها و بازه‌های مجاز تعیین‌شده توسط سامانه وارد نماید.

گام نهم: ارسال سفارش

در مرحله بعد، واردکننده می‌تواند تمامی اطلاعات مربوط به درخواست خرید ارز خود را به‌صورت کامل مشاهده و بررسی نماید. این اطلاعات شامل جزئیات ثبت سفارش، نرخ توافقی ارز، مبلغ حواله، کارمزدها، میزان اضافه ارزش و سایر اطلاعات مرتبط با معامله ارزی است. پس از بررسی نهایی و اطمینان از صحت اطلاعات ثبت‌شده، واردکننده باید تیک تایید اطلاعات را فعال کرده و سپس روی دکمه «ارسال سفارش» کلیک نماید تا درخواست خرید ارز در سامانه ثبت و برای ادامه فرآیند معامله ارسال شود.

گام دهم: مشاهده وضعیت سفارش

در مرحله بعد، پس از ثبت سفارش خرید ارز، واردکننده باید وارد بخش سامانه ارز تجاری شود تا فهرست درخواست‌های ثبت‌شده خرید ارز خود را مشاهده نماید. در این قسمت، وضعیت سفارش ثبت‌شده نمایش داده می‌شود. در این مرحله، وضعیت درخواست باید به‌صورت «در انتظار تایید فروشنده» نمایش داده شود؛ یعنی سفارش خرید ارز از سوی واردکننده ثبت شده و اکنون منتظر تایید نهایی صادرکننده یا فروشنده ارز است تا فرآیند معامله ادامه پیدا کند.

گام یازدهم: بررسی درخواست توسط فروشنده

در ادامه، صادرکننده بر اساس توافق انجام‌شده با واردکننده، وارد سامانه معاملات ارزی خود می‌شود و از بخش «ثبت مجوزها»، فهرست درخواست‌های ثبت فروش ارز را مشاهده می‌کند. در این قسمت، صادرکننده می‌تواند درخواست ثبت‌شده توسط واردکننده را به‌همراه جزئیات معامله، نرخ توافقی، مبلغ ارز و سایر اطلاعات مرتبط بررسی نماید. در صورتی که اطلاعات مورد تایید صادرکننده باشد، باید روی دکمه «تایید» کلیک کند تا درخواست خرید ارز تایید و فرآیند معامله ارزی ادامه پیدا کند.

گام دوازدهم: تایید نهایی فروشنده

در مرحله بعد، یک پنجره شامل اطلاعات کامل درخواست خرید ارز برای صادرکننده نمایش داده می‌شود. در این بخش، صادرکننده می‌تواند جزئیات مربوط به سفارش واردکننده، نرخ‌های پیشنهادی، مبلغ ارز، میزان اضافه ارزش و سایر اطلاعات مرتبط با معامله را مشاهده و بررسی نماید. در صورتی که اطلاعات ثبت‌شده مورد تایید صادرکننده باشد، باید روی گزینه تایید نهایی کلیک کند تا معامله ارزی در سامانه تایید و فرآیند ثبت سفارش تکمیل شود.

گام سیزدهم: شروع فرآیند واریز ارز

پس از تایید نهایی درخواست خرید ارز، صادرکننده باید با توجه به تصمیم خود درباره انتقال ارز به واردکننده، از این بخش روی گزینه «عملیات واریز» کلیک نماید. با ثبت عملیات واریز در سامانه، فرآیند انتقال ارز وارد مرحله بعدی می‌شود و در ادامه، خریدار ارز یا همان واردکننده می‌تواند نسبت به انجام پرداخت ریالی مربوط به معامله اقدام کند.

گام چهاردهم: وضعیت پرونده در انتظار تایید دریافت

پس از انتخاب گزینه «واریز» توسط صادرکننده، وضعیت پرونده و سفارش ارزی در سامانه به حالت «منتظر تایید دریافت» تغییر پیدا می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد که صادرکننده آمادگی انجام انتقال ارز را اعلام کرده و اکنون فرآیند در انتظار انجام و تایید دریافت از سوی واردکننده است تا معامله ارزی وارد مرحله نهایی شود.

 

گام پانزدهم: تایید یا رد واگذاری ارز توسط خریدار

در این مرحله، واردکننده باید وارد سامانه معاملات ارزی خود شود و در بخش فهرست درخواست‌ها، اعلام فروشنده مبنی بر واگذاری و انتقال ارز را مشاهده نماید. در صورتی که بانک عامل واردکننده، دریافت ارز و انجام عملیات انتقال را تایید کرده باشد، واردکننده می‌تواند نسبت به تایید نهایی درخواست در سامانه اقدام کند تا فرآیند معامله ارزی تکمیل شود.

گام شانزدهم: تایید نهایی خریدار

در مرحله بعد، واردکننده باید دریافت ارز از سوی فروشنده را به‌صورت نهایی در سامانه تایید کند و سپس نسبت به انجام پرداخت ریالی مربوط به معامله اقدام نماید. پس از تایید دریافت ارز و تکمیل پرداخت ریالی، فرآیند معامله مستقیم ارز میان واردکننده و صادرکننده در سامانه معاملات ارزی تکمیل شده و وضعیت پرونده به مرحله پایانی منتقل خواهد شد.

گام هفدهم: پرداخت ریالی توسط خریدار

پس از انجام کامل معامله، تایید دریافت ارز و پرداخت ریالی توسط واردکننده، وضعیت سفارش ثبت‌شده در سامانه به حالت «مختومه» تغییر پیدا می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد که فرآیند معامله مستقیم ارز میان صادرکننده و واردکننده به‌صورت کامل نهایی شده و تمامی مراحل مربوط به ثبت سفارش، انتقال ارز و پرداخت ریالی با موفقیت انجام شده است.

سخن پایانی: برای تبدیل شدن به یک بازرگان حرفه‌ای چه چیزهای دیگری باید یاد بگیرید؟

همان‌طور که مشاهده کردید، فرآیند خرید ارز وارداتی و فروش ارز صادراتی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران، صرفا به چند کلیک در سامانه محدود نمی‌شود. برای انجام صحیح این فرآیند، باید با مفاهیمی مانند ثبت سفارش، تخصیص ارز، رفع تعهد ارزی، کوتاژ صادراتی، سامانه جامع تجارت، سامانه معاملات ارزی، مقررات بانک مرکزی، فرآیندهای بانکی و بسیاری از جزئیات اجرایی دیگر آشنا باشید.

در این مقاله تلاش کردیم مراحل خرید و فروش ارز در مرکز مبادله را به‌صورت عملی، تصویری و مرحله‌به‌مرحله آموزش دهیم. اما واقعیت این است که موفقیت در صادرات و واردات، تنها با یادگیری کار با چند سامانه حاصل نمی‌شود. یک بازرگان حرفه‌ای علاوه بر آشنایی با سامانه‌ها، باید بر موضوعاتی مانند تحقیقات بازار بین‌الملل، پیدا کردن مشتری خارجی، مذاکرات تجاری، مکاتبات بازرگانی، اینکوترمز، قراردادهای بین‌المللی، روش‌های پرداخت بین‌المللی، حمل‌ونقل و لجستیک، بیمه باربری، ترخیص کالا، مدیریت ریسک‌های تجاری و ده‌ها مهارت تخصصی دیگر نیز تسلط داشته باشد.

اگر می‌خواهید تمامی این مهارت‌ها را به‌صورت ساختاریافته، کاربردی و بر اساس واقعیت‌های تجارت بین‌الملل و شرایط خاص ایران یاد بگیرید، پیشنهاد می‌کنیم از محتوای دوره جامع صادرات و واردات زومین بازار بهره‌برداری کنید. در این دوره، علاوه بر آموزش عملی کار با سامانه‌های مرتبط با تجارت خارجی، مجموعه‌ای از مهم‌ترین مهارت‌های مورد نیاز برای فعالیت حرفه‌ای در حوزه صادرات، واردات و بازرگانی بین‌الملل به‌صورت گام‌به‌گام آموزش داده شده است.

هدف این دوره صرفا آموزش چند فرآیند اداری یا سامانه دولتی نیست؛ بلکه کمک می‌کند تصویر کامل‌تری از تجارت بین‌الملل به دست آورید و بتوانید فرآیندهای واقعی صادرات و واردات را از مرحله تحقیقات بازار و مذاکره با طرف خارجی تا تامین ارز، حمل، ترخیص و دریافت یا پرداخت پول مدیریت کنید.

سوالات متداول

خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ارز و طلا چگونه انجام می‌شود؟

فرآیند خرید و فروش ارز در مرکز مبادله از طریق سامانه معاملات ارزی انجام می‌شود. در این فرآیند، واردکنندگان و صادرکنندگان پس از دریافت مجوزهای لازم، می‌توانند نسبت به ثبت سفارش خرید یا فروش ارز، توافق بر سر نرخ ارز و انجام معامله در بستر سامانه اقدام کنند.

آیا همه واردکنندگان می‌توانند از مرکز مبادله ارز دریافت کنند؟

خیر. امکان دریافت ارز به گروه کالایی، اولویت ارزی، نوع ثبت سفارش و ضوابط بانک مرکزی بستگی دارد. همچنین برخی کالاها ممکن است مشمول محدودیت‌های ارزی یا ممنوعیت واردات باشند.

برای خرید ارز از مرکز مبادله ابتدا باید چه کاری انجام داد؟

واردکننده ابتدا باید ثبت سفارش خود را در سامانه جامع تجارت انجام دهد و پس از تخصیص ارز، از طریق سامانه معاملات ارزی نسبت به ثبت مجوز خرید ارز اقدام کند.

سامانه معاملات ارزی چیست؟

سامانه معاملات ارزی بستری است که فرآیندهای خرید ارز وارداتی، فروش ارز صادراتی، ثبت سفارش‌های ارزی و انجام معاملات میان واردکنندگان و صادرکنندگان در آن انجام می‌شود.

معامله مستقیم ارز چیست؟

در روش معامله مستقیم، واردکننده و صادرکننده به‌صورت مشخص با یکدیگر معامله می‌کنند. صادرکننده ارز حاصل از صادرات خود را عرضه می‌کند و واردکننده نیز ارز مورد نیاز خود را از همان صادرکننده خریداری می‌نماید. نرخ معامله نیز بر اساس توافق طرفین تعیین می‌شود.

صادرکننده چگونه ارز حاصل از صادرات را در مرکز مبادله به فروش می‌رساند؟

صادرکننده پس از ثبت اطلاعات کوتاژ صادراتی و میزان رفع تعهد ارزی، می‌تواند از طریق سامانه معاملات ارزی مجوز فروش ارز دریافت کرده و ارز حاصل از صادرات خود را در بازار توافقی عرضه کند.

کد یکتای فروش ارز چیست؟

پس از ثبت سفارش فروش ارز توسط صادرکننده، سامانه یک کد یکتای مجوز فروش صادر می‌کند. این کد باید در اختیار واردکننده قرار گیرد تا بتواند فرآیند خرید ارز را در سامانه ادامه دهد.

قیمت ارز در معامله مستقیم چگونه تعیین می‌شود؟

در معامله مستقیم، واردکننده و صادرکننده می‌توانند در چارچوب ضوابط سامانه بر سر نرخ ارز توافق کنند. واردکننده نرخ پیشنهادی خود را ثبت می‌کند و پس از تایید صادرکننده، معامله انجام می‌شود.

آیا برای خرید و فروش ارز باید سامانه جامع تجارت را بلد باشیم؟

بله. بخش مهمی از فرآیند تخصیص ارز، ثبت سفارش و عملیات ارزی از طریق سامانه جامع تجارت (NTSW) انجام می‌شود. به همین دلیل، آشنایی با سامانه جامع تجارت برای انجام صحیح فرآیندهای ارزی ضروری است.

آیا برای کار با مرکز مبادله باید سامانه EPL گمرک را هم یاد بگیریم؟

در پرونده‌های وارداتی، فرآیندهای ارزی در نهایت به اظهار کالا و ترخیص آن از گمرک منتهی می‌شوند. بنابراین آشنایی با سامانه EPL گمرک برای بسیاری از واردکنندگان و فعالان تجارت خارجی یک مهارت ضروری محسوب می‌شود.

پس از تایید نهایی معامله ارزی چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از تایید نهایی خریدار و فروشنده، انتقال ارز انجام شده و واردکننده پرداخت ریالی معامله را انجام می‌دهد. در نهایت وضعیت پرونده در سامانه به حالت «مختومه» تغییر می‌کند و فرآیند خرید و فروش ارز به پایان می‌رسد.