اچ اس کد (HS Code) چیست؟ و چگونه آن را برای کالای خود پیدا کنیم؟

آخرین بروزرسانی در: 1404/10/13

اگر قصد صادرات یا واردات دارید، یکی از اولین مفاهیمی که باید به‌درستی بشناسید HS Code یا کد تعرفه گمرکی است. این کد، پایه تمام محاسبات تعرفه‌ای، تحلیل‌های بازار و تصمیم‌های تجاری در تجارت بین‌الملل محسوب می‌شود. در این درس از دوره رایگان تجارت بین‌الملل زومین‌بازار، به‌صورت مفهومی و عملی یاد می‌گیرید HS Code چیست، چرا اهمیت دارد و چگونه می‌توانید آن را برای کالای خود پیدا کنید. این آموزش با یک ویدئوی کاربردی تکمیل می‌شود تا بتوانید آموخته‌ها را مستقیماً در عمل به‌کار بگیرید.

توجه: این مقاله یکی از درس‌های دوره رایگان تجارت بین‌الملل زومین‌بازار است و به‌صورت مستقیم با آموزش ویدئویی این دوره تکمیل می‌شود. در این درس، علاوه بر توضیح مفهومی HS Code، به‌صورت عملی یاد می‌گیرید چگونه برای هر کالایی، کد تعرفه صحیح را پیدا کنید و چرا این موضوع یکی از حیاتی‌ترین مراحل صادرات و واردات است.

🎥 ویدئوی آموزشی این درس (بخشی از دوره رایگان) دقیقاً برای همین هدف طراحی شده است. پیشنهاد می‌کنم ابتدا ویدئو را ببینید و سپس با دید روشن‌تری ادامه مقاله را مطالعه کنید.

HS Code چیست؟

HS Code یا Harmonized System Code یک سیستم طبقه‌بندی بین‌المللی کالاهاست که توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) طراحی شده و تقریباً تمام کشورهای دنیا از آن استفاده می‌کنند.

به زبان ساده‌تر، HS Code زبان مشترک گمرک‌هاست. هر کالایی که در دنیا صادر یا وارد می‌شود، باید با یک کد مشخص شناسایی شود تا:

• تعرفه گمرکی آن مشخص شود

• قوانین و محدودیت‌های واردات و صادرات اعمال گردد

• آمارهای تجاری کشورها قابل مقایسه باشند

بدون HS Code، تجارت بین‌الملل عملاً غیرممکن است.

ساختار HS Code چگونه است؟

HS Code به‌صورت استاندارد از ۶ رقم اصلی تشکیل شده است:

• ۲ رقم اول: فصل کالا

• ۴ رقم اول: ردیف یا Heading

• ۶ رقم: زیرردیف یا Subheading

بسیاری از کشورها برای اهداف داخلی خود (تعرفه، مالیات، مقررات خاص) این کد را به ۸ یا ۱۰ رقم هم گسترش می‌دهند، اما پایه جهانی همان ۶ رقم است.

نکته مهم: اگر در همان ۶ رقم اشتباه کنید، تمام تحلیل‌های بعدی شما اشتباه خواهد بود.

چرا دانستن HS Code برای صادرکننده و واردکننده حیاتی است؟

خیلی از افراد تازه‌کار، HS Code را فقط یک «عدد گمرکی» می‌دانند؛ در حالی که این کد، کلید ورود به تصمیم‌سازی تجاری است.

HS Code تعیین می‌کند:

• تعرفه گمرکی کالا چقدر است

• آیا کالا مشمول ممنوعیت یا محدودیت خاصی هست یا نه

• چه استانداردها یا مجوزهایی لازم دارد

• در چه کشورهایی بازار بهتری دارد

• آمار صادرات و واردات آن کالا چگونه است

به همین دلیل، در دوره رایگان تجارت بین‌الملل، HS Code قبل از ورود به تحقیقات بازار و قیمت‌گذاری آموزش داده می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: تعرفه گمرکی کالا چیست

HS Code و ارتباط آن با تحقیقات بازار بین‌الملل

بدون HS Code، ابزارهای تحقیقات بازار عملاً بی‌استفاده‌اند. تمام ابزارهای داده‌محور تجارت بین‌الملل—از جمله آمار صادرات، تحلیل رقبا، شناسایی بازار هدف—بر اساس HS Code کار می‌کنند. به همین دلیل، این درس پایه‌ای برای ورود به مباحثی مثل Trade Map و Export Potential Map محسوب می‌شود که در ادامه دوره رایگان به آن‌ها می‌پردازیم.

برای مشاهده آموزش کامل ویدئویی کار با سایت‌های ITC می‌توانید از این لینک‌ها استفاده کنید:

• آموزش Trade Map
• آموزش Export Potential Map
• آموزش Mac Map

اشتباهات رایج در انتخاب HS Code

بسیاری از ضررها دقیقاً از همین‌جا شروع می‌شود. رایج‌ترین خطاها:

• انتخاب HS Code بر اساس نام بازاری کالا، نه ماهیت واقعی آن

• کپی‌کردن کد از دیگران بدون بررسی فنی

• استفاده از کدهای قدیمی یا نامعتبر

• نادیده گرفتن تفاوت بین کاربردها و مشخصات فنی کالا

در ویدئوی این درس، دقیقاً توضیح داده‌ام چطور کد صجیح را پیدا کنید.

چگونه HS Code کالای خود را پیدا کنیم؟ (مسیر عملی)

پیدا کردن HS Code یک فرآیند است، نه یک جستجوی ساده گوگل. مسیر درست معمولاً شامل این مراحل است:

1. شناخت دقیق ماهیت کالا (جنس، کاربرد، فرآیند تولید)

2. بررسی فصل‌های مرتبط سیستم HS

3. مقایسه زیرردیف‌ها و توضیحات فنی

4. تطبیق با توضیحات رسمی گمرکی

5. بررسی تفاوت کدها در کشورهای مختلف (در صورت صادرات)

در ویدئوی آموزشی این مقاله، این مسیر را به‌صورت عملی و مرحله‌به‌مرحله نشان داده‌ام. اما بطور خلاصه، این کد معمولاً از طریق جستجو در سامانه‌های گمرکی داخلی یا پایگاه‌های بین‌المللی قابل دسترسی است. همچنین از طریق کتاب مقررات صادرات و واردات و یا ارتباط و دریافت مشاوره از شرکت های ترخیص کالا، امکان دریافت کد تعرفه‌ها را خواهید داشت.

سایر منابع جستجوی کد تعرفه:

• سامانه ترید مپ
• سایت اتاق بازرگانی تهران

جمع‌بندی: HS Code فقط یک کد نیست، نقطه شروع تصمیم‌سازی است

HS Code اولین فیلتر عقلانی در تجارت بین‌الملل است. اگر این مرحله را اشتباه بروید، حتی بهترین محصول و جذاب‌ترین بازار هم نمی‌تواند شما را نجات دهد. در این مقاله و آموزش ویدئویی همراه آن، تلاش شد نگاه شما به HS Code از یک عدد گمرکی، به یک ابزار تصمیم‌سازی تغییر کند. اما باید بدانید این تنها یک قطعه از پازل تجارت بین‌الملل است.

اگر می‌خواهید تحقیقات بازار بین‌الملل را به‌صورت عمیق، ساختارمند و کاربردی یاد بگیرید—و کار با ابزارهایی مثل Trade Map و Export Potential Map را به‌صورت عملی مسلط شوید—مسیر مناسب، دوره تحقیقات بازار بین‌الملل زومین‌بازار است.

و اگر هدف شما فراتر از تحقیقات بازار است و می‌خواهید به مهارت‌های پایه و ضروری بازرگانی بین‌الملل مانند قیمت‌گذاری، لجستیک، اینکوترمز، مذاکره، قراردادها و مدیریت ریسک نیز مسلط شوید، مسیر کامل‌تر، دوره جامع مهارت‌های بازرگانی بین‌الملل زومین‌بازار خواهد بود.

یک اصل در تجارت بین‌الملل همیشه ثابت است: تصمیم بدون HS Code درست، تصمیم نیست؛ ریسک است.